Leuk, zomervakantie! Zes weken uitrusten en vakantie vieren en daarna in het nieuwe schooljaar weer verder waar je gebleven was. Dat klinkt logisch, maar toch is dat niet zo. Want veel kinderen ervaren tijdens de zomervakantie een terugval in hun leesniveau. Gelukkig kunnen ouders én leerkrachten veel doen om deze zomerdip of leesdip te voorkomen.
Oefenen met lezen in de zomervakantie is een goede manier om de zomerdip tegen te gaan. Maar dan moet je er wel voor zorgen dat kinderen geen weerstand voelen. Het is dus zaak om te werken aan hun intrinsieke motivatie. Want als kinderen uit zichzelf willen lezen, dan ontstaat er leesmotivatie en leesplezier. Leesplezier is de sleutel om de zomerdip tegen te gaan. Lees snel verder voor tips en suggesties voor leesplezier in de zomervakantie.
Wat is de zomerdip?
De zomerdip verwijst naar de terugval in lees- en taalvaardigheden die optreedt tijdens de zomervakantie, vooral bij kinderen die weinig lezen in deze periode. Kinderen kunnen na zes weken vakantie soms wel één tot twee AVI-niveaus achteruitgaan. Kinderen uit gezinnen waar weinig wordt gelezen, lopen meer risico.
Leesplezier is de sleutel
Om het leesniveau op peil te houden, moet het kind dus veel blijven lezen. Maar kinderen verplichten om te lezen, dat werkt niet. Daarom moet je er dus voor zorgen dat kinderen uit zichzelf gaan lezen, omdat ze dat willen en leuk vinden. Want zo ontstaat leesplezier. En leesplezier is dé sleutel om de zomerdip te voorkomen. Kinderen die lezen leuk vinden, lezen vaker – ook in de vakantie.
Leesplezier begint met intrinsieke motivatie
Als kinderen intrinsiek gemotiveerd zijn, lezen ze omdat ze dat zelf willen. Om tot intrinsieke motivatie te komen, moet je voldoen aan de drie basisbehoeften: autonomie, competentie en relatie. Het allerbelangrijkste? Laat het kind zelf kiezen wat het leest (autonomie). Want leesplezier ontstaat pas als je een boek leest dat jij leuk vindt. Let er wel op dat de gekozen boeken niet te moeilijk zijn (competentie). En maak van lezen een sociale activiteit: vertel elkaar wat je leest en lees veel voor, want dat verbindt (relatie). In dit artikel lees je meer over hoe je rondom lezen kunt werken aan intrinsieke motivatie.
Wil je weten wat je als leerkracht of ouder kunt doen om kinderen ook tijdens de zomervakantie met plezier te laten lezen? Lees snel verder.
Wat kunnen leerkrachten doen?
Als leerkracht ben je er natuulijk niet bij in de zomervakantie. Maar je kunt wel veel doen om te zorgen voor intrinsieke motivatie en leesplezier tijdens de vakantie:
1. Communiceer met ouders
- Bespreek het risico van de zomerdip tijdens oudergesprekken of via nieuwsbrieven.
- Deel praktische leestips voor ouders. Bijvoorbeeld: elke dag samen lezen, voorlezen, naar de bibliotheek gaan. Vertel ook wat voor soorten boeken er zijn en waar ouders die kunnen vinden.
- Geef gepersonaliseerde leestips mee aan ouders, op basis van interesses en het leesniveau van hun kind.
2. Geef zomerleesopdrachten mee
- Organiseer een zomerleesbingo: geef elk kind een leesbingokaart mee die ze in de zomervakantie vol moeten krijgen. Let erop dat de opdrachten op de bingokaart echt bij de interesses en het leesniveau van het kind passen.
- Geef alle kinderen een zomerboek mee dat past bij wat ze leuk vinden. Dit boek mogen ze in de zomervakantie zelf lezen.
- Maak er een wedstrijdje van: wie leest de meeste boeken deze zomer?
Wat kunnen ouders doen?
Voor ouders is het vooral belangrijk om te zorgen voor een uitgebreid leesaanbod en om kinderen zelf te laten kiezen wat ze lezen. Tijdschriften, vakantieboeken, strips en moppenboekjes tellen natuurlijk ook mee.
1. Lees veel voor
Voorlezen zorgt voor verbinding: je maakt van lezen een sociale activiteit. Daarmee voldoe je meteen aan een van de drie basisbehoeften: relatie. Trouwens, voorlezen is leuk voor elke leeftijd, dus ook als je kind al ouder is. Vind je voorlezen lastig? Zet dan een luisterboek aan. Dat kan ook heel goed als jullie in de auto zitten op reis naar jullie vakantiebestemming.
2. Creëer een leesroutine
Ook op vakantie kun je vaste leesmomenten inbouwen: voor het slapen, tijdens een rustmoment op het strand of met een luisterboek in de auto. Als je dat elke dag volhoudt, wordt lezen vanzelf makkelijker.
3. Wees een leesvoorbeeld voor je kinderen
Als kinderen hun ouders zien lezen, vergroot dat de kans dat ze zelf gaan lezen. Pak zelf ook eens een boek of tijdschrift erbij. Als jij leesplezier uitstraalt, neemt je kind dat van je over. Of lees mee met de leesbingo als je kind die heeft meegekregen. Misschien kunnen jullie er zelf ook wel een wedstrijd van maken: hoeveel boeken lezen jullie samen tijdens de zomervakantie?
4. Maak lezen leuk
Lees samen een spannend hoofdstuk, doe stemmetjes bij het voorlezen, bespreek verhalen tijdens het eten. Hoe leuker lezen voelt, hoe groter het effect. Ook leuk: maak samen een rebus of een spelletje waarbij kinderen moeten lezen. Dan staat de leesbeleving niet centraal, maar is lezen functioneel: het is een randvoorwaarde om de opdracht uit te kunnen voeren. Ook zoek- en doeboeken vormen een leuke afwisseling in het lezen.
Conclusie: Voorkom de zomerdip met leesplezier
De zomerdip kun je voor zijn. Met duidelijke communicatie vanuit school, ondersteuning thuis en een dosis leesplezier kunnen kinderen hun leesniveau behouden – of zelfs verbeteren – tijdens de zomervakantie.
Checklist voor leerkrachten
- Informeer ouders: deel leestips en vertel ouders hoe ze aan boeken kunnen komen.
- Zorg voor gepersonaliseerde leestips.
- Organiseer een leuke zomerleesactiviteit.
Checklist voor ouders
- Lees samen dagelijks 10–15 minuten.
- Stimuleer leesplezier en keuzevrijheid.
- Lees zelf veel voor of maak gebruik van een luisterboek.
- Wees zelf een leesvoorbeeld.
Leesbingokaarten die werken tegen de zomerdip
Ik heb leesbingokaarten ontworpen om kinderen te helpen de zomerdip te voorkomen én om het lezen in de zomervakantie leuk en laagdrempelig te maken. De kaarten bevatten gevarieerde leesopdrachten die passen bij verschillende leeftijden, leesniveaus en interesses. Ze stimuleren dagelijks (korte) leesmomenten vol plezier. Uniek is dat de kinderen zelf een bingokaart mogen kiezen – een bewuste keuze, want zelf kiezen verhoogt de leesmotivatie enorm.
Zelf kiezen verhoogt motivatie en leesplezier
Door zélf een bingokaart te kiezen, ontstaat leesplezier. Kinderen lezen dan niet omdat omdat het moet, maar omdat ze er zelf voor kiezen. En dat is cruciaal voor het opbouwen van intrinsieke motivatie.
Gebaseerd op de drie basisbehoeften
De leesbingokaarten sluiten aan bij de basisbehoeften autonomie, competentie en relatie.
- Autonomie: Door zelf te kiezen voelen kinderen zich eigenaar van hun leesproces. Ze lezen omdat zij het willen, niet omdat het moet. En ze lezen wat bij hen past en wat zij leuk vinden. Alleen zo ontstaat leesplezier.
- Competentie: Elk bingovakje biedt een haalbare uitdaging. Door de opdrachten af te vinken, ervaren kinderen succes en groei in leesvaardigheid.
- Relatie: Samen praten over de bingokaarten of opdrachten uitvoeren met een ouder, broertje, zusje of vriendje versterkt sociale verbinding én leesplezier.
Leesmotivatie = minder zomerdip
Kinderen die gemotiveerd zijn om te lezen, lezen vaker en langer. En dat is precies wat nodig is om hun leesniveau op peil te houden in de vakantie. Door keuzevrijheid, afwisseling en plezier te combineren, zorgen deze leesbingokaarten niet alleen voor méér lezen in de zomer maar vooral voor gemotiveerd lezen – en dát is precies wat nodig is om de zomerdip te voorkomen.
Je vindt de leesbingokaarten hier.
Wil je meer tips om leesplezier en leesmotivatie te stimuleren? Blijf de blogs volgen voor inspiratie en praktische handvatten.
